Ανεμομαζώματα

Πρόσφατα διάβασα σε ένα blog, δε θυμάμαι σε πιο (ας με συμπληρώσει κάποιος), ένα κείμενο που σχολίαζε και κατέκρινε την διαδεδομένη άποψη ότι οι ΗΠΑ ποτέ δεν παρήγαγαν πολιτισμό. Δυστυχώς τ’ ακούς που και που κάτι τέτοια «διαμάντια», ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μια χώρα απολίτιστων» και άλλα τοιαύτα. Το κείμενο ανέφερε σωστά ότι σε τέτοιες συζητήσεις, όσα επιχειρήματα - εν προκειμένω, παραδείγματα αμερικάνων που προσέφεραν στον πολιτισμό - κι αν αναφέρεις, δεν αλλάζεις γνώμη σ’ αυτούς τους «φωστήρες».

Το να παραθέσεις παραδείγματα αμερικάνων καλλιτεχνών είναι το πιο εύκολο. Αναφέρω εδώ απλώς τους πιο αγαπημένους μου.

[Λογοτέχνες: Edgar Allan Poe, Howard Phillips Lovecraft, Mark Twain, Ezra Pound, John Steinbeck (Wikipedia: American Literature)

Σκηνοθέτες: Victor Fleming, Orson Welles, Martin Scorsese, Francis Ford Coppola (Wikipedia: American Cinema)

Μουσικοί: George Gershwin, Duke Ellington, Miles Davis, Bob Dylan, Jimi Hendrix, και τόσοι άλλοι που προσέφεραν στην jazz, την blues, την rock και τη metal. (Wikipedia: American Music)]
Χώρια οι αμέτρητοι αμερικάνοι επιστήμονες*.

Όμως, με το να αραδιάζεις ονόματα δεν πετυχαίνεις τίποτα, όπως ανέφερε και το κείμενο που είχα διαβάσει. Κάποιοι άνθρωποι έχουν μια συγκεκριμένη εικόνα στο μυαλό τους για το ποιος είναι ο πολιτισμός των ΗΠΑ: Μόνο Coca Cola, McDonalds, ναρκωτικά, όπλα, μπλα, μπλα, μπλα... Δεν τους την αλλάζεις με τίποτα.

Το θέμα είναι να καταλάβεις γιατί δεν μπορείς να αλλάξεις γνώμη σε τέτοια άτομα.

Οι περισσότεροι πιστεύω πως θέλουν απλώς μ’ αυτό τον τρόπο να αποδείξουν ότι οι ΗΠΑ δεν είναι τίποτα παρά ένα άθλιο κράτος, το οποίο στην καλύτερη περίπτωση αρμέγει όλα τα υπόλοιπα και στη χειρότερη κάνει πολέμους. Σύμφωνοι, η αμερικανική άρχουσα τάξη είναι για τα σίδερα, αλλά γι’ αυτό δε σου φταίει η τέχνη της περιοχής. Λάθος τακτική για να αποδείξεις αυτό που θες.

Άλλοι θέλουν να αποδείξουν ότι οι περισσότεροι αμερικάνοι πολίτες δεν έχουν επαφή με τη τέχνη. Σύμφωνοι, αλλά αυτό δεν λέει και κάτι ιδιαίτερο για τη χώρα. Δυστυχώς, παντού και πάντα ο πολιτισμός ήταν ένα θέμα που απασχολούσε τη μειοψηφία. Δεν είναι μόνο αμερικάνοι πολίτες αυτοί που ξημεροβραδιάζονται μπροστά στην καλωδιακή. Δεν είναι μόνο αμερικανοί αυτοί που δεν έχουν ιδέα από Μπαχ, Μονέ, Σαίξπηρ κτλ.. Είναι παγκόσμιο το κακό.

Είναι θέμα προοπτικής. Ποια Αμερική θες να βλέπεις; Υπάρχει και άλλη Αμερική.

Υπάρχουν όμως και κάποιοι άλλοι, πιο επικίνδυνοι, που δεν αγνοούν τον αμερικάνικο πολιτισμό, αλλά τον υποτιμούν, θεωρώντας ότι ο ελληνικός είναι ανώτερος (Όπα, ρε μόρτη, τι μας λες, από πότε βάζουμε τους πολιτισμούς σε καλλιστεία και λέμε «ο Χ είναι καλύτερος από τον Υ»;)

Θα τους έχεις συναντήσει, κάτι τέτοιους τύπους, με υφάκι «Μη με κοιτάς έτσι, ζώον απολίτιστο, εγώ είμαι διαβασμένος, έχω κατεβάσει και αφομοιώσει τόμους και τόμους ιστορίας και λαογραφίας. Ζώον, ε ζώον!». Τα αμερικάνικα λογοτεχνήματα τους φαίνονται τρίχες μπροστά στα έπη του Ομήρου και του Ησίοδου, τα αμερικάνικα κτήρια τους φαίνονται μιάσματα μπροστά στο Παρθενώνα και το hard rock «είναι σκέτη βρωμιά και θόρυβος» μπροστά στα ρεμπέτικα.

Μια φράση του κειμένου που διάβασα ήταν περίπου: «Γιατί ο Τσιστάνης με το μπουζούκι του αποτελεί τέχνη και ο Jimi Hendrix με την κιθάρα του όχι;» (Εδώ ο συγγραφέας έχει απόλυτο δίκιο.) Και στο κάτω-κάτω, αν το hard rock δεν είναι του γούστου σου, κύριε «Διαβασμένε», αυτό δεν πάει να πει ότι δεν αποτελεί και τέχνη. Μόνο τη γνωμάρα σου ακούς, άκου και κάνα άλλο! (Ούτε εμένα μου αρέσει η κινέζικη μουσική, αλλά δεν παύει να είναι τέχνη. Δεν είναι του γούστου μου, απλά.)

Και κάτι άλλο, τώρα που το σκέφτηκα: Στην (εξιδανικευμένη) αρχαία Ελλάδα, πόσοι ήταν αυτοί που ασχολούνταν με τη φιλοσοφία, με την αρχιτεκτονική, με τη γλυπτική; Και πόσοι ήταν απλοί ρέμπελοι αστοί, που μοναδική τους ασχολία ήταν να πηγαίνουν στη Πνύκα και να τα ξύνουν; Ε, κύριε «παντογνώστη»;

Μόνο στις ΗΠΑ νόμιζες ότι η πλειοψηφία έχει τον πολιτισμό χεσμένο; Σκέψου το πάλι.

Κοίτα πρώτα γύρω σου, κύριε «Διαβασμένε». Παρατήρησε τις πλειοψηφίες και των δυο λαών (πάντα για τις πλειοψηφίες μιλάμε, αυτές είναι το πρόβλημα.)

McDonalds στις ΗΠΑ, σουβλατζίδικα σ’ εμάς.

Coca Cola στις ΗΠΑ, φραπέδες σ’ εμάς.

Τηλεόραση εκεί, τηλεόραση κι εδώ.

Ριάλιτι εκεί, ριάλιτι κι εδώ.

Λοιπόν;

Tero

* Η δική μου μικρή αντίρρηση. Σίγουρα οι επιστήμονες που δουλεύουν νύχτα-μέρα σε ανήλιαγα εργαστήρια για την πρόοδο της επιστήμης και της τεχνολογίας συνεισφέρουν στον πολιτισμό, κι άσε τους μαλάκες να αερολογούν. Τι γίνεται όμως με την έρευνα όταν είναι προς όφελος του αμερικανικού στρατού;

Σαν παθιασμένος με την τεχνολογία, είναι κι εμένα το μακρινό μου όνειρο να δουλέψω κάποτε στο Media Lab του MIT. Όμως ο αμερικάνικος στρατός παρέχει το 40% ολόκληρης της χρηματοδότησης για την έρευνα στα αμερικάνικα τεχνολογικά ιδρύματα (Το υπόλοιπο 60% το μοιράζονται ιδιωτικές εταιρίες, με λίγα λόγια, ο αμερικάνικος στρατός είναι ο μεγαλύτερος χρηματοδότης.). Το θέμα δεν σταματά εδώ. Ως μέγας χρηματοδότης, ο στρατός έχει τα δικαιώματα της έρευνάς σου (εσύ, αν και ερευνητής, δεν διατηρείς κανένα δικαίωμα!) και την χρησιμοποιεί όπως θέλει.

Παράδειγμα: Ειδικεύεσαι στη ρομποτική και κατασκευάζεις το πρώτο ρομπότ που μπορεί να μεταφέρει βάρη και ταυτόχρονα να τρέχει, με μηχανικά πόδια. Αρχίζεις να ονειρεύεσαι εφαρμογές της εφεύρεσής σου, με ρομπότ που βοηθούν ηλικιωμένους αλλά, αντ’ αυτού βλέπεις οπλισμένα ρομπότ να τρέχουν και να θερίζουν, στη επόμενη πολεμική εξόρμηση των ΗΠΑ.

Πειράζει που δεν θέλω να τους υπηρετήσω;

[Update 21-9-2005: Τι σου 'λεγα; (Όχι, δεν το 'γραψα εγώ αυτό)]

[2^ο update 21-9-2005: Χάρη στην υπόδειξη του Σπασίκλα, βρήκα το post που είχα διαβάσει, είναι αυτό.]