Κυριακή, Ιουνίου 04, 2006
Η αναλγησία των μικρών παιδιών
(Ακολουθεί μικρή προσωπική εξομολόγηση.)
Μεγάλωσα σ' ένα σπίτι με αγρόκτημα και πολλά οικόσιτα ζώα (κότες, γαλοπούλες, κατσίκες, γουρούνια και κουνέλια). Μικρό παιδί, ήμουν απίστευτα αυταρχικός απέναντί τους. Τα θεωρούσα ιδιοκτησία μου, είχα την έπαρση ότι μπορούσα να κάνω ό,τι ήθελα μαζί τους. Με απλά λόγια, ήταν οι δούλοι των ορέξεών μου.
(Σημείωση: Δεν βασάνιζα τα άλλα κατοικίδια, όπως γάτες και σκύλους, γιατί αυτά ήταν τα "όμορφα και καθαρά ζώα". Το μίσος κατευθυνόταν στα "ακάθαρτα", στα "άσχημα". Ακριβώς, ήμουν ένα μικρό φασιστάκι.)
Για παράδειγμα, με θυμάμαι να κυνηγάω τις κότες (ελεύθερες, όχι κλεισμένες σε κοτέτσι) πέρα δώθε με πέτρες και ξύλα για ώρες, ώστε όταν είχα πια χορτάσει το "παιχνίδι" μου, μπορούσες να δεις πούπουλα να αιωρούνται στον αέρα τριγύρω. Διασκέδαζα αφάνταστα στο θέαμα μιας κότας που τρέχει απεγνωσμένα να κρυφτεί για να μην πέσει στα χέρια μου. Η χαρά του σαδιστή.
...
Μια μέρα έπαιζα με τα ολίγων εβδομάδων κουνελάκια που είχε γεννήσει η μεγάλη κουνέλα. Όταν λέμε "έπαιζα", εννοούμε ότι ένα-ένα το έβγαζα απ' το κλουβί κρατώντας το από τα αυτιά και το χάιδευα στον αέρα. Τα κράταγα από τα αυτιά γιατί μόνο έτσι δεν μπορεί το κουνέλι να αυτοαμυνθεί. Ούτε που μ' ένοιαζε τι πόνο προκαλεί. Για την ακρίβεια, δεν το σκεφτόμουν καν.
Κάποια στιγμή μου γλίστρησε ένα και άρχισε να τρέχει στα χωράφια. Άλλο που δεν ήθελα, άρχισα να το κυνηγώ. Για κάτι ώρες, έτρεχε απεγνωσμένα τριγύρω, προσπαθώντας να ξεφύγει. Ξωπίσω του εγώ, να το κυνηγάω αλυπητα, ασταμάτητα. Κάποια στιγμή, εκεί που έτρεχε, έπεσε κάτω, και σταμάτησε να κινείται. Το έφτασα και το παρατήρησα. Δεν ανέπνεε.
Είχε πεθάνει. Ανακοπή καρδιάς, ίσως. Πόση σωματική αντοχή να έχει ένα κουνελάκι λίγων εβδομάδων; Είχα καταφέρει να το πεθάνω στο τρέξιμο.
Και τότε το έθαψα. Όχι γιατί το λυπήθηκα, αλλά επειδή, καρα-εγωϊστικά σκεπτόμενος, φοβόμουν μην το βρει η μάνα μου και βρω μπελά. Έκρυψα λοιπόν το έγκλημά μου θάβοντας το άψυχο κουνελάκι κάπου στο χωράφι. Πιστεύοντας ότι θα γλίτωνα.
Φευ. Σύντομα η μάνα μου ανακάλυψε ότι έλειπε ένα. Άρχισε να με ρωτά τι το έκανα, διότι ποιον άλλο να υποψιαστεί; Γρήγορα "έσπασα" και της είπα την αλήθεια.
Και φυσικά έφαγα τόσο ξύλο, που δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Όχι γιατί είχα σκοτώσει ένα κουνέλι, αλλά επειδή είχα σκοτώσει ένα κουνέλι. Την τρόμαξε η ικανότητα ενός μικρού παιδιού να σκοτώνει, και μάλιστα δίχως τύψεις.
Έπειτα έπιασε και μου μίλησε. Μου είπε "Δεν είναι μόνο ο άνθρωος που έχει ψυχή. Έχουν και τα ζώα. Δεν έχεις δικαίωμα να τα βασανίζεις."
Δεν είχε καμία σημασία ότι όλα αυτά τα έκανα σε ζώα και όχι σε ανθρώπους. Η βαρβαρότητα παραμένει.
Και τότε μόνο, όταν ένοιωσα πως είναι να είσαι ο θύτης, όταν συνειδητοποίησα την φριχτή αλήθεια, έβαλα μυαλό. Κι έμαθα να σέβομαι τα ζώα, και γενικώς την "άλλη ψυχή".
...
Αργότερα, λες και πλήρωνα τα παλιά μου κρίματα, βίωσα το bullying από τα άλλα παιδιά στο δημοτικό. Ήμουν η "τζαμαρία" της τάξης (γυαλιά), ο "μισός πούστης" (μακρυά νύχια στο ένα χέρι), ο "σπασίκλας" και άλλα πολλά. Νοιώθω τυχερός που το χειρότερο πράγμα που μου έτυχε ήταν μια γροθιά, και όχι κάτι χειρότερο.
Και τότε κατάλαβα, άλλο τόσο, πως είναι να είσαι το θύμα.
Όταν έμαθα για τον Άλεξ, ένιωσα απίστευτα άσχημα. Γιατί έχω μια αμυδρή ιδέα πως είναι και η μια και η άλλη πλευρά.
Τα μικρά παιδιά μπορούν υπερπανεύκολα να γίνουν μικρά τέρατα. Γιατί τα χωρίζουν λιγότερα "πολιτισμικά μπιχλιμπίδια" (αλτρουισμός, αίσθημα σωστού/λάθους, βάρη συνειδήσεως, you name it) από τους πρωτόγονους.
Θέλω να πιστεύω ότι, μετά από πολλά χρόνια και μετά από πολλά παρόμοια μαθήματα ηθικής, έχω πια γίνει άνθρωπος. Ότι έχω νικήσει το τέρας μέσα μου, το τέρας που όλοι εκ γενετής κουβαλάμε και οφείλουμε να υποτάξουμε.
Όταν όμως θυμάμαι τι καθίκι ήμουν κάποτε, πώς να μην συμφωνώ μ' αυτό;
Tero
Μεγάλωσα σ' ένα σπίτι με αγρόκτημα και πολλά οικόσιτα ζώα (κότες, γαλοπούλες, κατσίκες, γουρούνια και κουνέλια). Μικρό παιδί, ήμουν απίστευτα αυταρχικός απέναντί τους. Τα θεωρούσα ιδιοκτησία μου, είχα την έπαρση ότι μπορούσα να κάνω ό,τι ήθελα μαζί τους. Με απλά λόγια, ήταν οι δούλοι των ορέξεών μου.
(Σημείωση: Δεν βασάνιζα τα άλλα κατοικίδια, όπως γάτες και σκύλους, γιατί αυτά ήταν τα "όμορφα και καθαρά ζώα". Το μίσος κατευθυνόταν στα "ακάθαρτα", στα "άσχημα". Ακριβώς, ήμουν ένα μικρό φασιστάκι.)
Για παράδειγμα, με θυμάμαι να κυνηγάω τις κότες (ελεύθερες, όχι κλεισμένες σε κοτέτσι) πέρα δώθε με πέτρες και ξύλα για ώρες, ώστε όταν είχα πια χορτάσει το "παιχνίδι" μου, μπορούσες να δεις πούπουλα να αιωρούνται στον αέρα τριγύρω. Διασκέδαζα αφάνταστα στο θέαμα μιας κότας που τρέχει απεγνωσμένα να κρυφτεί για να μην πέσει στα χέρια μου. Η χαρά του σαδιστή.
...
Μια μέρα έπαιζα με τα ολίγων εβδομάδων κουνελάκια που είχε γεννήσει η μεγάλη κουνέλα. Όταν λέμε "έπαιζα", εννοούμε ότι ένα-ένα το έβγαζα απ' το κλουβί κρατώντας το από τα αυτιά και το χάιδευα στον αέρα. Τα κράταγα από τα αυτιά γιατί μόνο έτσι δεν μπορεί το κουνέλι να αυτοαμυνθεί. Ούτε που μ' ένοιαζε τι πόνο προκαλεί. Για την ακρίβεια, δεν το σκεφτόμουν καν.
Κάποια στιγμή μου γλίστρησε ένα και άρχισε να τρέχει στα χωράφια. Άλλο που δεν ήθελα, άρχισα να το κυνηγώ. Για κάτι ώρες, έτρεχε απεγνωσμένα τριγύρω, προσπαθώντας να ξεφύγει. Ξωπίσω του εγώ, να το κυνηγάω αλυπητα, ασταμάτητα. Κάποια στιγμή, εκεί που έτρεχε, έπεσε κάτω, και σταμάτησε να κινείται. Το έφτασα και το παρατήρησα. Δεν ανέπνεε.
Είχε πεθάνει. Ανακοπή καρδιάς, ίσως. Πόση σωματική αντοχή να έχει ένα κουνελάκι λίγων εβδομάδων; Είχα καταφέρει να το πεθάνω στο τρέξιμο.
Και τότε το έθαψα. Όχι γιατί το λυπήθηκα, αλλά επειδή, καρα-εγωϊστικά σκεπτόμενος, φοβόμουν μην το βρει η μάνα μου και βρω μπελά. Έκρυψα λοιπόν το έγκλημά μου θάβοντας το άψυχο κουνελάκι κάπου στο χωράφι. Πιστεύοντας ότι θα γλίτωνα.
Φευ. Σύντομα η μάνα μου ανακάλυψε ότι έλειπε ένα. Άρχισε να με ρωτά τι το έκανα, διότι ποιον άλλο να υποψιαστεί; Γρήγορα "έσπασα" και της είπα την αλήθεια.
Και φυσικά έφαγα τόσο ξύλο, που δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Όχι γιατί είχα σκοτώσει ένα κουνέλι, αλλά επειδή είχα σκοτώσει ένα κουνέλι. Την τρόμαξε η ικανότητα ενός μικρού παιδιού να σκοτώνει, και μάλιστα δίχως τύψεις.
Έπειτα έπιασε και μου μίλησε. Μου είπε "Δεν είναι μόνο ο άνθρωος που έχει ψυχή. Έχουν και τα ζώα. Δεν έχεις δικαίωμα να τα βασανίζεις."
Δεν είχε καμία σημασία ότι όλα αυτά τα έκανα σε ζώα και όχι σε ανθρώπους. Η βαρβαρότητα παραμένει.
Και τότε μόνο, όταν ένοιωσα πως είναι να είσαι ο θύτης, όταν συνειδητοποίησα την φριχτή αλήθεια, έβαλα μυαλό. Κι έμαθα να σέβομαι τα ζώα, και γενικώς την "άλλη ψυχή".
...
Αργότερα, λες και πλήρωνα τα παλιά μου κρίματα, βίωσα το bullying από τα άλλα παιδιά στο δημοτικό. Ήμουν η "τζαμαρία" της τάξης (γυαλιά), ο "μισός πούστης" (μακρυά νύχια στο ένα χέρι), ο "σπασίκλας" και άλλα πολλά. Νοιώθω τυχερός που το χειρότερο πράγμα που μου έτυχε ήταν μια γροθιά, και όχι κάτι χειρότερο.
Και τότε κατάλαβα, άλλο τόσο, πως είναι να είσαι το θύμα.
Όταν έμαθα για τον Άλεξ, ένιωσα απίστευτα άσχημα. Γιατί έχω μια αμυδρή ιδέα πως είναι και η μια και η άλλη πλευρά.
Τα μικρά παιδιά μπορούν υπερπανεύκολα να γίνουν μικρά τέρατα. Γιατί τα χωρίζουν λιγότερα "πολιτισμικά μπιχλιμπίδια" (αλτρουισμός, αίσθημα σωστού/λάθους, βάρη συνειδήσεως, you name it) από τους πρωτόγονους.
Θέλω να πιστεύω ότι, μετά από πολλά χρόνια και μετά από πολλά παρόμοια μαθήματα ηθικής, έχω πια γίνει άνθρωπος. Ότι έχω νικήσει το τέρας μέσα μου, το τέρας που όλοι εκ γενετής κουβαλάμε και οφείλουμε να υποτάξουμε.
Όταν όμως θυμάμαι τι καθίκι ήμουν κάποτε, πώς να μην συμφωνώ μ' αυτό;
[...] άνθρωπος (με ηθική, συναίσθηση των πράξεών σου, ικανότητα να συμβιώνεις κλπ) γίνεσαι, δε γεννιέσαι. Το μόνο πράγμα που όντως γεννιέσαι, είναι καραπεινάλας εγωίσταρος πίθηκος με υψηλό IQ και αγελαίο ένστικτο.
Tero
 |
|
 |
Άλλοι άνεμοι:
Φύσα κι εσύ!
‹‹‹ Φου κι απ' την αρχή!
το έθεσες πολύ εύστοχα. Αυτά τα άγρια ένστικτα, όποιος έχει κάτσει λίγο να σκεφτέι, τα έχει αναγνωρίσει στην παιδική του ηλικία. πόσοι καταφέρνουμε ή έστω προσπαθούμε να τα υποτάξουμε στο μέλλον όμως; Γιατί για άλους ελευθερία είναι να μην υποτάσσεσαι στα ένστικτα αλλά άλλοι λένε ότι ελευθερία είναι να λειτουργείς με τα ένστικτα.
και όσον αφορά το συγκεκριμένο έγλημα... το δραμα μόλις άρχισε. Δεν θέλω να φανταστώ ούτε τη θέση ούτε το μέλλον αυτών των παιδιών...
και όσον αφορά το συγκεκριμένο έγλημα... το δραμα μόλις άρχισε. Δεν θέλω να φανταστώ ούτε τη θέση ούτε το μέλλον αυτών των παιδιών...
ΟΚ πολύ μεγάλη η μαγκιά της μάνας σου και η δικιά σου που την είδες σωστά.
Από την άλλη θα σου έλεγε κάποιος vegeterian π.χ. "υποκρίταρε έτσι κι αλλιώς το κουνέλι θα γινόταν στο φούρνο με πατάτες κάποια στιγμή", ναι ρε μαλάκα vegeterian αλλά αυτό είναι για την επιβίωση, τουλάχιστον είναι μια καφρίλα όπου έχεις ζυγίσει τα υπέρ και τα κατά δεν είναι pointless παιχνίδι!
Αυτό που θέλω να (ξανα)τονίσω είναι ότι δε φταίει αναγκαστικά κάποιος για αυτές τις τάσεις, φταίει όμως οποιοσδήποτε (ενήλικας) αποφεύγει να τις χειριστεί στοιχειωδώς ή ακόμα χειρότερα τις ενισχύει. Μεγάλο πακέτο να έχεις παιδιά. Γιατί αν δεν αποφύγεις να είσαι εσύ ο ίδιος παιδί σε κάποια πράγματα, το πληρώνουν εκείνα.
ΥΓ: ήθελα να ρωτήσω, ο βασανισμός εντόμων μετράει; Αν ναι, θα πάω στην Κόλαση.
Από την άλλη θα σου έλεγε κάποιος vegeterian π.χ. "υποκρίταρε έτσι κι αλλιώς το κουνέλι θα γινόταν στο φούρνο με πατάτες κάποια στιγμή", ναι ρε μαλάκα vegeterian αλλά αυτό είναι για την επιβίωση, τουλάχιστον είναι μια καφρίλα όπου έχεις ζυγίσει τα υπέρ και τα κατά δεν είναι pointless παιχνίδι!
Αυτό που θέλω να (ξανα)τονίσω είναι ότι δε φταίει αναγκαστικά κάποιος για αυτές τις τάσεις, φταίει όμως οποιοσδήποτε (ενήλικας) αποφεύγει να τις χειριστεί στοιχειωδώς ή ακόμα χειρότερα τις ενισχύει. Μεγάλο πακέτο να έχεις παιδιά. Γιατί αν δεν αποφύγεις να είσαι εσύ ο ίδιος παιδί σε κάποια πράγματα, το πληρώνουν εκείνα.
ΥΓ: ήθελα να ρωτήσω, ο βασανισμός εντόμων μετράει; Αν ναι, θα πάω στην Κόλαση.
@ Μαριλίνα
Με την ιδιότητά σου ως φοιτήτρια του παιδαγωγικού θα ήθελα να σε ρωτήσω, μιας και μπήκες στον κόπο να διαβάσεις αυτό το post: Τι αναφέρει η παιδοψυχολογία για την παιδική εγκληματικότητα/βαρβαρότητα;
(Επίσης, αυτοί που υποστηρίζουν ότι "ελευθερία είναι να λειτουργείς με τα ένστικτα", είναι τόσο λανθασμένοι, όσο δεν πάει άλλο. Κάποια στιγμή θα γράψω ένα post και γι' αυτό το θέμα.)
@ j95
(Για τους vegeterians δεν έχω καταλήξει ακόμη σε κάποια γνώμη, πάντως έχουν κάποια ενδιαφέροντα επιχειρήματα, δεν πρέπει να τους αποπαίρνουμε. Άλλο θέμα βέβαια, κι αυτό θα γίνει post κάποια στιγμή.)
Έχεις μεγάλο δίκιο όταν λες ότι η ευθύνη πέφτει στους ενήλικους. Το παιδάκι δεν μπορεί να καταλάβει από μόνο του ότι πρέπει να καταπνίξει τις αυταρχικές τάσεις του, κάποιος (κυρίως οι γονείς) πρέπει να πάρει πρωτοβουλία και να του εξηγήσει πέντε πράγματα γύρω από την συμβίωση, την κοινωνική ισότητα, κ.τ.λ.. Το να αδιαφορεί (πόσο μάλλον να επικροτεί) είναι η ρίζα του κακού. Όλα τ' άλλα είναι προκύπτουν επαγωγικά.
(Όσο για την ερώτησή σου, κοίτα, έπειτα από posts σαν κι αυτό θα ήθελα να σου απαντήσω όπως η Μαριλίνα, αλλά επειδή α) με πρόλαβε και β) βασικά δεν υπάρχει Κόλαση, θα χρησιμοποιήσω μια αγαπημένη σου λέξη: ΣΥΝΕΛΘΕ! :-p)
@ deepest blue
Ας αφήσουμε αυτή τη μαλάκω έξω απ' τη συζήτηση, please. Εντέλει δεν έχει σημασία αν τον σκότωσαν. Σημασία είχε ότι του είχαν κάνει τον βίο αβίωτο καιρό τώρα.
Tero
Με την ιδιότητά σου ως φοιτήτρια του παιδαγωγικού θα ήθελα να σε ρωτήσω, μιας και μπήκες στον κόπο να διαβάσεις αυτό το post: Τι αναφέρει η παιδοψυχολογία για την παιδική εγκληματικότητα/βαρβαρότητα;
(Επίσης, αυτοί που υποστηρίζουν ότι "ελευθερία είναι να λειτουργείς με τα ένστικτα", είναι τόσο λανθασμένοι, όσο δεν πάει άλλο. Κάποια στιγμή θα γράψω ένα post και γι' αυτό το θέμα.)
@ j95
(Για τους vegeterians δεν έχω καταλήξει ακόμη σε κάποια γνώμη, πάντως έχουν κάποια ενδιαφέροντα επιχειρήματα, δεν πρέπει να τους αποπαίρνουμε. Άλλο θέμα βέβαια, κι αυτό θα γίνει post κάποια στιγμή.)
Έχεις μεγάλο δίκιο όταν λες ότι η ευθύνη πέφτει στους ενήλικους. Το παιδάκι δεν μπορεί να καταλάβει από μόνο του ότι πρέπει να καταπνίξει τις αυταρχικές τάσεις του, κάποιος (κυρίως οι γονείς) πρέπει να πάρει πρωτοβουλία και να του εξηγήσει πέντε πράγματα γύρω από την συμβίωση, την κοινωνική ισότητα, κ.τ.λ.. Το να αδιαφορεί (πόσο μάλλον να επικροτεί) είναι η ρίζα του κακού. Όλα τ' άλλα είναι προκύπτουν επαγωγικά.
(Όσο για την ερώτησή σου, κοίτα, έπειτα από posts σαν κι αυτό θα ήθελα να σου απαντήσω όπως η Μαριλίνα, αλλά επειδή α) με πρόλαβε και β) βασικά δεν υπάρχει Κόλαση, θα χρησιμοποιήσω μια αγαπημένη σου λέξη: ΣΥΝΕΛΘΕ! :-p)
@ deepest blue
Ας αφήσουμε αυτή τη μαλάκω έξω απ' τη συζήτηση, please. Εντέλει δεν έχει σημασία αν τον σκότωσαν. Σημασία είχε ότι του είχαν κάνει τον βίο αβίωτο καιρό τώρα.
Tero
δυστυχώς δεν έχουμε ασχοληθεί πολύ με την εγληματικότητα, ίσως για΄τι μέχρι αυτήν την εποχή δεν είχαμε πολλά κρούσματα.
αυτό που μου ρθε πρώτο πρώτο στο μυαλό από τη σχολή σχετικά με την υπόθεση του άλεξ είναι το εξής: ρατσισμός δεν υπάρχει μόνο από την πλειονότητα στη μειονότητα, αλλά και ανάμεσα στις μειονότητες. Ένα παιδί μειονότητας που φέρεται ρατσιστικά σε ένα άλλο, προσπαθεί να ενταχθεί ε΄τσι σητν πλειονότητα, να αυτοπροσδιοριστεί.
όσο για τη βία των παιδιών έχουμε αναφερθεί μονο σε φιλοσοφικά επιπεδα για ένστικτα και τη δύναμη κάποιου να τα συγκρατησει. αυτό που αναφέρεις και συ δλδ
αυτό που μου ρθε πρώτο πρώτο στο μυαλό από τη σχολή σχετικά με την υπόθεση του άλεξ είναι το εξής: ρατσισμός δεν υπάρχει μόνο από την πλειονότητα στη μειονότητα, αλλά και ανάμεσα στις μειονότητες. Ένα παιδί μειονότητας που φέρεται ρατσιστικά σε ένα άλλο, προσπαθεί να ενταχθεί ε΄τσι σητν πλειονότητα, να αυτοπροσδιοριστεί.
όσο για τη βία των παιδιών έχουμε αναφερθεί μονο σε φιλοσοφικά επιπεδα για ένστικτα και τη δύναμη κάποιου να τα συγκρατησει. αυτό που αναφέρεις και συ δλδ
Επίσης το συζητήσαμε με τη Μ13 και καταλήξαμε ότι εκτός από τα έντομα, μάλλον δε μετράνε ούτε τα κουνέλια. Και στο κάτω-κάτω μπορεί να ήταν ελαττωματικό το συγκεκριμένο κουνέλι.
Οι σφήκες μετράνε; (extreme σπόρ στα 10: κυνήγι σφήκας με μυγοσκοτώστρα).
Πάντως, η αθωότητα των παιδιών είναι μεγάλος μύθος, όντως. Θυμάμαι ότι έξι χρονών ήμουν ένα απίστευτα σαδιστικό και με δολοφονικές τάσεις κωλόπαιδο - σιχαίνομαι τον εαυτό μου γι'αυτό.
Πολύ καλή παρατήρηση...
Πάντως, η αθωότητα των παιδιών είναι μεγάλος μύθος, όντως. Θυμάμαι ότι έξι χρονών ήμουν ένα απίστευτα σαδιστικό και με δολοφονικές τάσεις κωλόπαιδο - σιχαίνομαι τον εαυτό μου γι'αυτό.
Πολύ καλή παρατήρηση...
Στη Βάρδια του Καββαδία υπάρχει ένας ήρωας που μισεί τα παιδιά και διηγείται το γιατί: όταν ήταν στη φυλακή είδε από το παράθυρο τη μάνα του να φεύγει μετά από κάποια επίσκεψη και κάποια παιδιά που παίζοντας την έσπρωξαν και τη σκότωσαν!
Τα παιδιά δεν έχουν αναπτυγμένη την αίσθηση του καλού και του κακού που (ό,τι κι αν λένε πολλοί φιλόσοφοι) δεν είναι έμφυτες. Ας μην ξεχνάμε ότι σε πολλές χώρες τα παιδιά είναι ιδανικοί στρατιώτες: τα μαθαίνουν να κάνουν τα πιο φριχτά εγκλήματα χωρίς να νιώθουν τύψεις.
Υ.Γ. Πάντως το θέαμα ενός πιτσιρικά που κυνηγά μία πανικόβλητη κότα το βρίσκω ξεκαρδιστικότατο!
Τα παιδιά δεν έχουν αναπτυγμένη την αίσθηση του καλού και του κακού που (ό,τι κι αν λένε πολλοί φιλόσοφοι) δεν είναι έμφυτες. Ας μην ξεχνάμε ότι σε πολλές χώρες τα παιδιά είναι ιδανικοί στρατιώτες: τα μαθαίνουν να κάνουν τα πιο φριχτά εγκλήματα χωρίς να νιώθουν τύψεις.
Υ.Γ. Πάντως το θέαμα ενός πιτσιρικά που κυνηγά μία πανικόβλητη κότα το βρίσκω ξεκαρδιστικότατο!
Φύσα κι εσύ!
‹‹‹ Φου κι απ' την αρχή!
